28 listopada 2008 roku nasza nauczycielka Iwona Romańska uczestniczyła w szkoleniu pt. SPOSOBY REAGOWANIA NA ZACHOWANIE AGRESYWNE UCZNIÓW. W niniejszym artykule chciałaby się podzielić wiedzą, którą wyniosła z jakże pożytecznego szkolenia. Kieruje te informacje do Grona Pedagogicznego, do Was Szanowni Rodzice, a także do Naszych Wychowanków.

W praktyce wychowawczej wyróżnia się trzy podstawowe kategorie: pedagog, uczeń, zadanie. Wychowanie jest wezwaniem do wolnego działania indywidualnego. Wychowujący to osoba, która zwraca się do wychowanka, by mu pomóc w odkrywaniu jego możliwości oraz własnego celu życiowego. Niezbędnym warunkiem dla tego procesu jest odpowiednia atmosfera wychowawcza. Za jej stwarzanie szczególnie odpowiedzialny jest wychowawca. Do zadania szkoły w dziedzinie wychowania należy: m.in.: ułatwienie społecznej integracji wszystkich uczniów, sprzyjanie rozwojowi osobowości czy też podejmowanie działań na rzecz rozwoju samodzielności i poczucia odpowiedzialności. Stąd konieczność stałego dokształcania się w dziedzinach funkcji, które ma do spełnienia szkoła. W niniejszym opracowaniu chciałabym się podzielić wiedzą, którą wyniosłam z jakże pożytecznego szkolenia.

Kieruję swój artykuł do Was, Drogie Koleżanki i Koledzy, do was Szanowni Rodzice a także do Naszych Wychowanków, o ile ich to zainteresuje. Zacznijmy od pojęcia agresja – jest wiele definicji tego zjawiska. Ja podam tą, której nauczyłam się na szkoleniu. A więc agresja jest to każde zamierzone działanie w formie otwartej lub symbolicznej mające na celu wyrządzenie komuś lub czemuś szkody, straty, bólu. W myśl tej definicji w szkole występuje agresja fizyczna (bicie, kopanie, popychanie, plucie, zabieranie i niszczenie rzeczy), agresja słowna (wyśmiewanie, przezywanie, ośmieszanie, przekręcanie nazwiska, obrażanie rodziny, grożenie), i niewerbalne izolowanie (odsuwanie od grupy, miny, gesty, manipulowanie przyjaźniami). Wymienione zachowania występują w formie bezpośredniej, jeśli i w formie pośredniej poprzez namawianie drugiej osoby do zachowań agresywnych. Uczymy się agresji m.in. poprzez obserwowanie zachowania innych osób i skutków, do jakich ono prowadzi. Jeżeli agresywne zachowanie jest nagradzane lub nie ukarane to następuje wzrost agresji we własnym zachowaniu.

Obecność innych osób potępiających agresję hamuje jej przejawy, podczas gdy osoby pochwalający agresję mogą prowadzić do jej nasilenia. Na zachowanie agresywne mają wpływ następujące czynniki: wpływ rodziny w tym: brak ciepła i bliskich więzi, przyzwalająca postawa dorosłych, stosowanie metod wychowawczych opartych na biciu, atmosfera strachu, brak jasno wyznaczonych granic, różnica zdań u opiekunów dot. metod wychowania, brak skutecznej pomocy w sytuacjach trudnych dla dziecka, kryzysy domowe; wpływ szkoły: niekonsekwencja oddziaływań wychowawczych, brak jednorodnego przekazu od wszystkich członków grona pedagogicznego, brak reakcji, a tym samym przyzwolenie na zachowania agresywne, brak bezpiecznej atmosfery, używanie agresji przez pracowników szkoły, słaba integracja uczniów i wiele innych; wpływ czynników osobistych; wpływ grupy rówieśniczej a także wpływ mediów, w tym powszechność przemocy i podwyższanie progu tolerancji, brak negatywnych konsekwencji dla stosujących agresję, humorystyczny kontekst oglądanej przemocy, pokazywanie nierealistycznych zachowań. Pytanie jakie się nasuwa, to co można zrobić, aby zapobiegać zachowaniom agresywnym? Po pierwsze należy zdiagnozować problem w szkole, po drugie edukować uczniów i rodziców, po trzecie opracować działania wychowawcze wobec najtrudniejszych uczniów, po czwarte stworzyć jasny system norm szkolnych oraz kar i konsekwencji za ich nieprzestrzeganie, po piąte stworzyć jednolite procedury postępowania w sytuacjach przemocy. W tym miejscu chciałabym uspokoić rodziców – wszystkie wyżej wymienione zachowania pomocowe są stosowane w naszej szkole.

Oczywiście i nam zdarzają się potknięcia ale regułą jest stanowcza reakcja. W zakończeniu tego krótkiego artykułu chce napisać, że my dorośli jesteśmy osobami, które wobec dzieci zawsze będziemy „silniejsi” na różnych płaszczyznach: dojrzałości , wiedzy, pozycji społecznej, funkcji w szkole bądź w domu, władzy itd. Dlatego i my nauczyciele i wy rodzice musimy uważać ale i pracować nad tym, aby ze względu na nierównowagę sił, nasze zachowania nie były agresywnymi w stosunku do dzieci. Bez względu na to, jakie są nasze subiektywne odczucia. Wspólnie powinniśmy dbać o to, by nie być postrzeganymi jako osoby, które tylko mówią, ale jako osoby, które wierzą w to co mówią i co najważniejsze pilnować, by tak się działo. To my, dorośli jesteśmy od tego, żeby ustalać reguły i mamy prawo je egzekwować.

Opracowała: mgr Iwona Romańska